Chi tiết tin - Sở Ngoại vụ

Hội thảo xây dựng kế hoạch hợp tác liên biên giới giữa Vườn quốc gia Hỉn-nặm-nô và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng,

- Di sản từ hai bờ dãy Trường Sơn

Sáng ngày 13 tháng 7 năm 2025, giữa tiếng vỗ tay vang dội tại kỳ họp thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới (UNESCO), tên “Vườn quốc gia Hin Nam No” của Lào chính thức được xướng lên, Di sản thiên nhiên thế giới mới nhất của nhân loại.

Không chỉ là niềm tự hào của tỉnh Khăm Muồn, mà đó còn là tin vui lan sang tận bên kia biên giới, nơi đất Quảng Trị của Việt Nam, bởi Hin Nam No và Phong Nha - Kẻ Bàng nay đã cùng đứng chung trong danh mục Di sản Thiên nhiên Thế giới xuyên biên giới đầu tiên của Đông Nam Á.

Một mối “lương duyên” hiếm có giữa hai miền đất từng chia sẻ dãy Trường Sơn, dòng sông, và nay là cả… di sản thế giới.

- Thiên đường đá vôi giữa trời Lào

Ẩn mình giữa miền tây nam tỉnh Khăm Muồn, Vườn quốc gia Hin Nam No là một trong những vùng đá vôi nguyên sơ và kỳ vĩ nhất châu Á.

Từ trên cao nhìn xuống, khu rừng như một mê cung đá xám và xanh lá đan xen, nơi những dòng sông ngầm uốn mình trong bóng tối hàng triệu năm.

Trong lòng di sản ấy, hang Xe Bang Fai – một trong những hang sông ngầm dài và đẹp nhất thế giới, trở thành biểu tượng của Hin Nam No. Những mảng thạch nhũ khổng lồ, ánh nước phản chiếu ánh đèn tạo nên khung cảnh huyền ảo đến khó tin.

Không chỉ đẹp, vùng đất này còn là ngôi nhà của hàng trăm loài sinh vật quý hiếm, nhiều loài đặc hữu chỉ có ở dãy Trường Sơn - Annamite, nơi rừng Lào và Việt giao nhau, cùng thở chung một nhịp.

Chính vì vậy, UNESCO đã gọi Hin Nam No là “mắt xích hoàn hảo còn thiếu” của hệ sinh thái đá vôi Trường Sơn, nơi mà thiên nhiên hai nước hòa làm một trong sự tiếp nối kỳ diệu của tạo hóa.

- Khăm Muồn và Quảng Trị - nối lại sợi dây di sản

Việc Hin Nam No được công nhận không chỉ làm rạng danh Lào, mà còn khiến vùng biên giới Việt - Lào thêm gần gũi.

Từ nhiều năm nay, Quảng Trị và Khăm Muồn đã cùng hợp tác trong gìn giữ tài nguyên rừng, phát triển du lịch và bảo tồn thiên nhiên. Giờ đây, mối gắn bó ấy đã được “khắc vàng” trong danh sách di sản thế giới.

Nếu Phong Nha - Kẻ Bàng là “báu vật của Việt Nam”, thì Hin Nam No là “viên ngọc của Lào”. Hai viên ngọc giờ đã liền một khối – tạo nên chuỗi di sản xuyên biên giới đầu tiên của khu vực, mở ra cơ hội phát triển du lịch bền vững, trao đổi nghiên cứu và hợp tác khoa học tự nhiên.

Từ phía Quảng Trị, các nhà nghiên cứu kỳ vọng có thể mở các tuyến du lịch sinh thái liên vùng: từ Phong Nha - Kẻ Bàng qua biên giới Lao Bảo - Dansavanh đến Hin Nam No, để du khách được “đi xuyên di sản”, khám phá trọn vẹn kỳ quan Trường Sơn.

- “Cặp song sinh” của Trường Sơn hùng vĩ

Nhiều chuyên gia quốc tế ví von: Hin Nam No và Phong Nha – Kẻ Bàng như “cặp song sinh” của dãy Trường Sơn.

Cả hai cùng được hình thành từ hệ thống đá vôi cổ đại, có mạng lưới hang động phức tạp, và cùng lưu giữ những câu chuyện địa chất có tuổi đời hàng triệu năm.

Nếu Phong Nha nổi tiếng với Sơn Đoòng - hang động lớn nhất thế giới, thì Hin Nam No lại chinh phục giới khoa học bằng sự nguyên sơ tuyệt đối - một “bảo tàng địa chất” chưa từng bị bàn tay con người làm tổn thương.

Sự công nhận của UNESCO vì thế không chỉ là danh hiệu, mà là cam kết chung của hai quốc gia trong việc bảo vệ “lá phổi xanh” của Trường Sơn, vùng lõi sinh thái quan trọng bậc nhất của Đông Nam Á.

- Khi di sản gọi tên trách nhiệm chung

Trở thành Di sản Thế giới là niềm vinh dự, nhưng đồng thời cũng là trách nhiệm nặng nề.

Bởi nếu phát triển du lịch ồ ạt, khai thác không kiểm soát, vẻ đẹp hàng triệu năm có thể chỉ mất đi trong một thập kỷ.

Chính quyền hai tỉnh Khăm Muồn và Quảng Trị đang tính tới các mô hình hợp tác cụ thể:

Hợp tác nghiên cứu khoa học giữa các trường đại học hai nước.

Đào tạo hướng dẫn viên và cán bộ bảo tồn song ngữ Việt - Lào, để di sản được kể lại bằng chính tiếng nói của những người đang sống nhờ và vì nó.

- Từ di sản đến tình hữu nghị

Từ nay, khi nhắc đến Hin Nam No, người ta không chỉ nhớ đến vẻ đẹp hùng vĩ của đá và rừng, mà còn nhớ đến tình bạn giữa hai địa phương biên giới – Khăm Muồn và Quảng Trị.

Một mối “lương duyên” mà thiên nhiên se kết, lịch sử hun đúc, và con người đang tiếp tục viết tiếp bằng tầm nhìn chung:

Bảo tồn - Phát triển - Gắn kết - Cùng tiến về phía trước.

Và đúng vậy, từ hôm nay, Hin Nam No không chỉ thuộc về Lào, mà còn thuộc về châu Á, về thế giới, và hơn hết, là cầu nối thiên nhiên giữa Khăm Muồn và Quảng Trị, giữa hai tấm lòng chung nhịp đập vì di sản xanh của nhân loại.

Trần Ngọc Lân, Giám đốc Sở Ngoại vụ